ΑΡΘΡΟ: Προς την άτυπη πενταμέρη

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η επικείμενη σύνοδος για το Κυπριακό που εκτιμάται ότι θα λάβει χώρα τον Φεβρουάριο αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την πορεία επίλυσης ενός εκ των μακροβιότερων ζητημάτων στο σύγχρονο διεθνές δίκαιο. Είναι προφανές ότι η Τουρκία αλλά και η τουρκοκυπριακή πλευρά με την νέα της ηγεσία θα προσέλθουν στη σύνοδο με ένα διαφορετικό αφήγημα αυτήν την φορά, που πρωτίστως μεταλλάσσει την έννοια της πολιτικής ισότητας σε κυριαρχική ισότητα. Η ατζέντα της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας διαφάνηκε το τελευταίο χρονικό διάστημα, εν μέσω μάλιστα της κρίσης της πανδημίας αλλά και της προκλητικότητας της Άγκυρας σε Αιγαίο και νοτιοανατολική Μεσόγειο, σε μια προσπάθεια της Τουρκίας να εξωτερικεύσει τα εσωτερικά της προβλήματα και να τα αναγάγει σε ζητήματα που πρέπει να τύχουν αντιμετώπισης από τις περιφερειακές συνιστώσες που δρουν στην ευρύτερη περιοχή μας.

Η αλλαγή της στρατηγικής της Τουρκίας δεν πρέπει να θεωρείται τυχαία αλλά αποτέλεσμα μιας διαχρονικής στρατηγικής της γείτονος χώρας που 47 σχεδόν χρόνια μετά την εισβολή της στην Κύπρο, δημιούργησε εκείνες τις συνθήκες με τις οποίες πλέον διεκδικεί την αντικατάσταση του στάτους κβο με μια νέα τάξη πραγμάτων επί του εδάφους αλλά και επί των θαλασσίων ζωνών. Η ρητορική της Τουρκίας επί εναλλακτικών στρατηγικών ειδικά σε σχέση με το Κυπριακό είναι προφανώς γεγονός που δεν βρίσκει σύμφωνη την πλειοψηφία της ελληνοκυπριακής πλευράς, η οποία, διά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και ανωτάτων αξιωματούχων όπως είναι ο Υπουργός Εξωτερικών, εμμένουμε στην βάση λύσης του Κυπριακού ως αυτή οριοθετείται από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τις σχετικές αποφάσεις του Οργανισμού αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βασικό χαρακτηριστικό το ότι η λύση του Κυπριακού μπορεί να επέλθει μόνο σε αυτήν την βάση και σύμφωνα με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Η επικείμενη άτυπη πενταμερής έχει πρωτίστως τις ακόλουθες ιδιότητες: πρώτον, είναι άτυπη και οποιαδήποτε συζήτηση για τα συμμετέχοντα μέρη δεν είναι της παρούσης. Δεύτερον, στόχο έχει την βολιδοσκόπηση των προθέσεων της άλλης πλευράς, αφού η δική μας πλευρά έχει δημόσια και εγγράφως προς τον Γενικό  Γραμματέα του ΟΗΕ που συγκαλεί την σύνοδο έχει πολλάκις τονίσει την διαβεβαίωση ως προς την επιθυμητή λύση, που ούτως ή άλλως αποτελεί προϊόν συμβιβασμού της ελληνοκυπριακή πλευράς στη βάση των Συμφωνιών Υψηλού Επιπέδου του 1977 και 1979 και των μετέπειτα ψηφισμάτων της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι συνθήκες, φυσικά, αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και οφείλουμε να αναλογιστούμε την στάση της Τουρκίας, ειδικά όσον αφορά τις παράλογες και συνάμα παράνομες επιβουλεύσεις της σε σχέση με την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας ειδικά όσον αφορά στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη. Προς τούτην την κατεύθυνση θα πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι η Κύπρος, στο σύνολό της, εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Μαϊου 2004 και διέπεται από τις αρχές, αξίες και κανόνες που οριοθετούν την λειτουργία της Ένωσης, ως επίσης και το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, ως η μόνη αναγνωρισμένη διεθνώς οντότητα στο νησί, έχει προχωρήσει και προχωρεί με την ενάσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, ειδικά όσον αφορά στην εξερεύνηση και εκμετάλλευση των γηγενών φυσικών της πόρων, την ίδια στιγμή που η Τουρκία αμφισβητεί την κυριαρχία της χώρας και προβαίνει σε ενέργειες που αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο γενικά και το δίκαιο της θάλασσας ειδικά.

Η οποιαδήποτε ατζέντα της Τουρκίας σε σχέση με την επικείμενη άτυπη πενταμερή δεν πρέπει να γίνει αποδεκτή και προς τούτο είμαστε βέβαιοι ότι η Κυβέρνηση, με την στήριξη των πολιτικών δυνάμεων του Τόπου, θα αποτρέψει την αλλαγή βάσης για την επίλυση του Κυπριακού και θα διαβεβαιώσει την διεθνή κοινότητα, δείχνοντας το δάχτυλο στην Τουρκία, ότι εμείς είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε στην βάση αυτών που έχουν συμφωνηθεί και των ψηφισμάτων του ΟΗΕ αλλά και των παρακαταθηκών που απορρέουν από την ιδιότητα μας ως πλήρους κράτους – μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την προσπάθεια εξεύρεσης μιας δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης στο Κυπριακό. Επί τούτων, η συνέχεια στην πενταμερή.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Αντώνης… Στυλιανού!

Του Αγίου Αντωνίου σήμερα και ένα μεγάλο ποσοστό της Κύπρου έχει την τιμητική του.

Δεν μπορούμε να μην ευχηθούμε βεβαίως τα καλύτερα σε ένα δικό μας φίλο και συνεργάτη. Τον Δρ. Αντώνη Στ. Στυλιανού.

Ένα δυνατό χαρτί στον ακαδημαϊκό και πολιτικό χώρο και όχι μόνο. Χωρίς σκοπιμότητες, χωρίς παραποθκιές και ανηθικότητες, ο Αντώνης συνεχίζει το δικό του δρόμο. Της μόρφωσης, της μετάδοσης απόψεων και αναλύσεων και του ορθολογισμού.

Χρόνια πολλά.

Δρ. Αντώνης Στυλιανού – Hope for Children

ΑΡΘΡΟ: Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται για τις μετακινήσεις στην βάση των περιοριστικών μέτρων;

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Με αφορμή ερωτήσεις που έχω λάβει σε σχέση με το τι επιτρέπεται όσον αφορά στις μετακινήσεις στη βάση του νέου διατάγματος που ουσιαστικά επιβάλλει lockdown από την 10η Ιανουαριου – 31η Ιανουαρίου 2021 και αναφορές που γίνονται σε σχέση με το δικαίωμα μετάβασης σε άλλη Επαρχία ή ακόμη και εντός της ίδιας Επαρχίας αλλά και την συζήτηση που αντιλαμβάνομαι γίνεται λόγω της χιονόπτωσης στο Τρόοδος και έχοντας μελετήσει το Διάταγμα του Υπουργού Υγείας Αρ. 2 του 2021, ημερομηνίας 8ης Ιανουαρίου 2021 (Διάταγμα Υπουργού Υγείας Κ.Δ.Π. 6/2021 που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας (Παράρτημα Τρίτο, Μέρος Ι), ημερομηνίας 8 Ιανουαρίου 2021 στη βάση του Περί Λοιμοκαθάρσεως Νόμου, Κεφ. 260 (περί Λοιμοκαθάρσεως (Καθορισμός Μέτρων για Παρεμπόδιση της Εξάπλωσης του Κορωνοϊού COVID-19) Διάταγμα (Αρ. 2) του 2021), αναφέρονται τα εξής ως αφορά στις μετακινήσεις:

  • Ακυρώνονται τα προηγούμενα Διατάγματα (Αρ.1 έως Αρ. 61 του 2020 και Αρ. 1 του 2021) με ισχύ από την 10η Ιανουαρίου 2021 και ώρα 04:59 π.μ.
  • Ισχύς του παρόντος Διατάγματος από την 10η Ιανουαρίου 2021 και ώρα 05:00 π.μ. μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2021 και ώρα 23:59 μ.μ. για τις Επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας, Αμμοχώστου και Πάφου.
  • Απαγόρευση μετακινήσεων με τις γνωστές εξαιρέσεις (βλ. μηνύματα στο 8998 με επιλογές 1 έως 8).
  • Οι κατ’ εξαίρεση μετακινήσεις ισχύουν για εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο δεν υπερβαίνει τις 3 ώρες εκτός εάν ο μετακινούμενος αποδείξει την αναγκαιότητα για περαιτέρω παράταση.
  • Σε ιδιωτικά οχήματα δύναται να επιβαίνουν άτομα του ίδιου νοικοκυριού, αναλόγως της χωρητικότητας του οχήματος χωρίς τη χρήση μάσκας.
  • Σε περιπτώσεις μετακίνησης με ιδιωτικό όχημα, ατόμων από διαφορετικά νοικοκυριά, δύναται να επιβαίνουν στο ίδιο όχημα μέχρι τρία άτομα, συμπεριλαμβανομένου του οδηγού με απαραίτητη τη χρήση μάσκας.
  • Δεν επιτρέπεται η πρόσβαση σε παιδότοπους, δημόσιους χώρους συναθροίσεων, όπως π.χ. πλατείες, προαύλια εκκλησιών και άλλων θρησκευτικών χώρων, φράγματα, εκδρομικούς και κατασκηνωτικούς χώρους, μαρίνες κλπ.
  • Επιτρέπεται η πρόσβαση στους ακόλουθους χώρους μόνο για σκοπούς φυσικής άσκησης ή ατομικής άθλησης και νοουμένου ότι δεν υπερβαίνουν τα δύο άτομα, εξαιρουμένων των ανήλικων τέκνων σε πάρκα και γραμμικά πάρκα, παραλίες.
  • Πρόσωπα τα οποία προσεγγίζουν χώρο στον οποίο έχει πρόσβαση το κοινό, υποχρεούνται όπως τηρούν απόσταση δύο μέτρων από άλλα πρόσωπα.

Στη βάση των πιο πάνω, ενδεικτικά αναφέρεται ότι:

  • Δεν απαγορεύεται η αλλαγή Επαρχίας αφ’ ης στιγμής συντρέχει ένας από τους 8 λόγους κατ’ εξαίρεση μετακίνησης.
  • Θα πρέπει να αποδεικνύεται ο σκοπός της κατ’ εξαίρεση μετακίνησης. Περίπατος, π.χ. με το αυτοκίνητο ή επίσκεψη στα χιόνια δεν εμπίπτουν εντός των κατ’ εξαιρέσεων μετακινήσεων εκτός εάν συντρέχουν οι λόγοι κατ’ εξαίρεση μετακίνησης.
  • Έντονα αμφίβολο το κατά πόσον ο χιονοπόλεμος αποτελεί φυσική άσκηση.
  • Σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να τηρούνται οι κανόνες μετακίνησης εντός του ιδιωτικού οχήματος με το οποίο μετακινούνται άτομα.

Σε όλες τις περιπτώσεις θα πρέπει ο καθένας μας να αναλογιστεί τον πρωταρχικό σκοπό του Διατάγματος για τα περιοριστικά μέτρα. Σκοπός είναι η αναχαίτηση της πανδημίας και η προστασία του συστήματος υγείας. Από εκεί και πέρα, ο καθένας μας θα πρέπει να αναλογιστεί την κοινωνική του ευθύνη και να προστατεύσουμε, όλοι μαζί, το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και τις ευπαθείς ομάδες.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Η προώθηση της καινοτομίας και των νεοφυών επιχειρήσεων

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόσφατα τον πρώτο γύρο άμεσων επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου στα πλαίσια του νεοσυσταθέντος Ταμείου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας. Το ύψος των επενδύσεων ανέρχεται στα 178 περίπου εκατομμύρια ευρώ και ο πρωταρχικός στόχος των επενδύσεων είναι η ανάπτυξη και επέκταση πρωτοποριακών καινοτομιών στους τομείς της κυκλικής οικονομίας, της προηγμένης παραγωγής, της υγείας αλλά και διάφοροι επιμέρους τομείς μέσω της δράσεις εξαιρετικά καινοτόμων νεοφυών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Τονίζεται ότι το Ταμείο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 2020 και αποτελεί το πρώτο στο είδος του όσον αφορά την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μορφή άμεσων επενδύσεων μετοχικού τύπου, με το ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο της Ένωσης να κυμαίνεται μεταξύ 10-25%, ενώ η χρηματοδότηση γίνεται στην βάση ενδελεχούς αξιολόγησης και διαδικασίας δέουσας επιμέλειας. Το Ταμείο στηρίζει φυσικά την ισότητα και την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων αλλά συμβάλει ταυτόχρονα στη βιωσιμότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στην υγεία, την ανθεκτικότητα και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, ενώ ο ρόλος του καθίσταται πλέον, εν καιρώ της πανδημίας του κορονοϊού, ακόμη πιο σημαντικός, λόγω της κρίσης που προκλήθηκε σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά και στις καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις από την πανδημία.

Σύμφωνα με την αρμόδια Επίτροπο Καινοτομίας, Έρευνας, Πολιτισμού, Εκπαίδευσης και Νεολαίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πρωτοβουλία της Επιτροπής στοχεύει στην γεφύρωση του χρηματοδοτικού κενού για τις ιδιαίτερα καινοτόμες επιχειρήσεις, την αποδέσμευση πρόσθετων ιδιωτικών επενδύσεων και θα προσφέρουν την δυνατότητα στις επιχειρήσεις αυτές να επεκταθούν στην Ευρώπη, αντί να παραμένουν μικρές ή να μετεγκαθίστανται σε άλλες περιοχές. Υπενθυμίζεται ότι σε προηγούμενη δράση της μέσω του πιλοτικού προγράμματος «Accelerator», η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη επιλέξει 293 επιχειρήσεις για χρηματοδότηση πέραν των 563 εκατομμυρίων ευρώ από τον Δεκέμβριο του 2019.

Παραδείγματα εταιρειών που εμπίπτουν στο φάσμα του επενδυτικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν εταιρείες που αφορούν την καινοτόμο ιατρική και βελτιώνουν σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα της ζωής των ασθενών, την παροχή οικονομικά προσιτής συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο των πραγμάτων παγκοσμίως, την αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, την αξιοποίηση ανοικτών δεδομένων υψηλής ποιότητας και μοντέλων μηχανικής μάθησης κ.ο.κ.

Βασική αρχή που διέπει τις δράσεις για την προώθηση και στήριξη της καινοτομίας είναι το ότι οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία αποτελούν κατ’ ουσία επενδύσεις στο ίδιο το μέλλον μας, λόγω ακριβώς της αλληλεξάρτησης των δράσεων μας με την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Καθιστούν τις χώρες μας αλλά και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση ανταγωνιστικές στο παγκόσμιο τεχνολογικό περιβάλλον, ενώ μέσω του νέου Ταμείου Ευρωπαϊκής Καινοτομίας διασφαλίζεται η διατήρηση του μοναδικού κοινωνικού μοντέλου της Ένωσης που διέπεται από τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες που χαρακτηρίζουν το σύνολο των δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιπρόσθετη αξία της συμμετοχής της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά, παράλληλα, στο γεγονός ότι προωθούνται οι πανευρωπαϊκές συνεργασίες αλλά και η πρόσβαση των τοπικών καινοτόμων και νεοφυών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά, την ίδια ώρα που επωφελούνται από ευρωπαϊκά κονδύλια, όπως το υπό αναφορά κονδύλι χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, οι στόχοι που οφείλουμε να προσηλώσουμε το ενδιαφέρον μας όσον αφορά στην προώθηση της καινοτομίας αφορούν στην ενίσχυση της θέσης των καινοτόμων και νεοφυών επιχειρήσεων στην ευρύτερη αγορά, την ενίσχυση της βιομηχανικής καινοτομίας, της στήριξης των μικρών επιχειρήσεων, την αντιμετώπιση σοβαρών κοινωνικών ζητημάτων, την μετατροπή των τεχνολογικών καινοτομιών σε βιώσιμα προϊόντα με πραγματικές εμπορικές δυνατότητες αλλά και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Η συμφωνία για το Brexit

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Μετά από έντονες διαβουλεύσεις και αρκετά αδιέξοδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο για τις σχέσεις των δυο μετά την λήξη της μεταβατικής περιόδου μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συμφωνία χαρακτηρίζεται από ένα έντονο πνεύμα συμβιβασμού που ξεπερνά σε αρκετές περιπτώσεις τις κόκκινες γραμμές που είχαν θέσει οι δυο πλευρές στην διάρκεια του έτους. Στα μείζονα ζητήματα που είχαν τεθεί καθ’ όλη την διάρκεια του έτους επιτεύχθηκε συμβιβαστική λύση, που δημιουργεί όμως διάφορες αντιδράσεις σε διαφορετικά επίπεδα στις δυο πλευρές της Μάγχης.

Οι αλλαγές ούτως ή άλλως είναι και θα συνεχίσουν να είναι δραστικές. Πλέον ο φόβος της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου χωρίς συμφωνία έχει απομακρυνθεί, παραμένουν όμως πολλά ανοικτά μέτωπα και σίγουρα πολλές αλλαγές, η ουσία των οποίων θα φανεί στους επόμενους μήνες και χρόνια. Είναι δεδομένο ότι οι επιχειρήσεις ειδικά και ο γενικός πληθυσμός γενικότερα θα πρέπει να αναμένουν ουσιαστικές αλλαγές από την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων, μετά την επίτευξη της συμφωνίας σε όλους τους τομείς, συμπελιμβανομένων των ταξιδιών και την παραμονή εντός του Ηνωμένου Βασιλείου ή των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συμφωνία αποχώρησης αναμένεται να εγκριθεί από την Βουλή των Κοινοτήτων και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν την πάροδο του Δεκεμβρίου, ενώ οι πρώτες αντιδράσεις είναι διιστάμενες, με δεδομένο το πολιτικό περιβάλλον στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και την αμηχανία που υπάρχει λόγω της ανακοίνωσης στα πολύ τελευταία χρονικά περιθώρια για την επίτευξη της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όσον αφορά την καθεαυτή συμφωνία θα πρέπει να σημειωθεί εκ των προτέρων ότι αυτή περιλαμβάνεται σε ένα νομικό κείμενο 1300 σελίδων, με πολύπλοκη ορολογία και επιμέρους ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω διευκρίνησης. Δεδομένο αποτελεί το γεγονός ότι θα πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι τα μέχρι στιγμής δεδομένα αλλάζουν άρδην, με τις επιχειρήσεις αλλά και τους πολίτες να καλούνται να αντιληφθούν ότι η κατάσταση θα είναι διαφορετική, σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης θεωρήσεων, τις δηλώσεις στα τελωνεία, την παραμονή σε κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την εργασία κ.ο.κ. Υπενθυμίζεται ότι σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα από την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου για αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2016 και την τελική του έξοδο την 31η Ιανουαρίου 2020, οι διαπραγματεύσεις ήταν έντονες και συχνά οδηγούσαν σε αδιέξοδα, λόγω της αδυναμίας των δυο πλευρών – Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου – να καταλήξουν σε συμβιβασμό τα καίρια ζητήματα που αφορούσαν την μελλοντική σχέση των δυο. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε παραμονή Χριστουγέννων καλύπτει όλο το εύρος των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των δυο μερών και εκτιμάται σε αξία στα 668 εκατομμύρια στερλίνες τον χρόνο, με την μεταβατική περίοδο να καταλήγει στα πέντε έτη. Τομείς όπως το πρόγραμμα Εράσμους για την ανταλλαγή φοιτητών δεν περιλαμβάνονται στην συμφωνία, με εξαιρέσεις φοιτητές που προέρχονται από την Βόρεια Ιρλανδία, ενώ ζητήματα που αφορούν τα αλιευτικά δικαιώματα και ζητήματα ανταγωνισμού καλύπτονται από την συμφωνία που έχει επιτευχθεί.

Ως έχει τονιστεί πολλάκις η συμφωνία επιτυγχάνει την ομαλότερη κατά το δυνατόν μετάβαση από την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποτρέπει το ενδεχόμενο της λήξης της μεταβατικής περιόδου χωρίς συμφωνία, κάτι που θα μας οδηγούσε σε αχαρτογράφητα ύδατα. Τα βασικότερα σημεία της συμφωνίας, που αποτέλεσαν και την ουσία των διαβουλεύσεων και των διαφωνιών κατά την διάρκεια των συνομιλιών, αφορούν στους τομείς της αλιείας, της εφαρμογής των κανόνων του υγιούς ανταγωνισμού, την επίλυση των διαφορών που προκύπτουν από την συμφωνία αλλά και την εφαρμογή των κανόνων που αφορούν στην πρόσβαση στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην επίλυση των διαφορών, την διακίνηση ατόμων, την παροχή υπηρεσιών, την προστασία των δεδομένων και της πληροφορίας, τους κανόνες για την πιστοποίηση των προϊόντων, την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων και τον τομέα της ασφάλειας.

Ήδη υπάρχουν αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά και αλλού που αφορούν στην κατάληξη των διαπραγματεύσεων, όμως εκ πρώτης όψεως η συμφωνία που έχει επιτευχθεί αποτρέπει το ενδεχόμενο της άτακτης εξόδου την 31/12/2020 και το χάος που αυτή θα δημιουργούσε. Η οριστικοποίηση της συμφωνίας σημαίνει ότι θα υπάρχει πλέον η δυνατότητα μετάβασης σε μια νέα εποχή με τον όσο το δυνατόν ομαλότερο τρόπο, χωρίς να δημιουργούνται άμεσα και απρόοπτα προβλήματα που εάν και εφόσον δημιουργηθούν θα μπορούν να επιλυθούν με τους τρόπους που προβλέπει η συμφωνία. Για τα ευρωπαϊκά κράτη, η επίτευξη της συμφωνίας σημαίνει ότι πλέον μπορούμε, ως Ευρώπη, να αφήσουμε το Brexit στο παρελθόν και να προχωρήσουμε με την περαιτέρω ενσωμάτωση  και ενοποίηση της Ένωσης, ενώ για το Ηνωμένο Βασίλειο σημαίνει το τέλος ενός μακρού δρόμου που αποφάσισε η κυρίαρχη λαϊκή βούληση της χώρας, με οφέλη, αλλά και ζημίες, και για τις δυο πλευρές.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: H νέα ψηφιακή εποχή

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα την υιοθέτηση νέων κανόνων για τις ψηφιακές πλατφόρμες στα πλαίσια της στρατηγικής της για την πλήρη και αναβαθμισμένη παρουσία της στην ψηφιακή εποχή. Οι προτάσεις της Επιτροπής είναι φιλόδοξες και ολοκληρωμένες και στοχεύουν στην μεταρρύθμιση του ψηφιακού χώρου, ενώ περιλαμβάνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις επιγραμμικές αγορές (online market places) και άλλες επιγραμμικές πλατφορμές (online platforms).

Κεντρικοί άξονες των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελούν οι ευρωπαϊκές αξίες, η προστασία των καταναλωτών και η διασφάλιση και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας και του κράτους δίκαιου. Οι πιο πάνω άξονες αποτελούν την πεμπτουσία της πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις ψηφιακές υπηρεσίας και της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, οι οποίες μέσω ενός σύγχρονου εγχειριδίου κανόνων που θα εφαρμόζεται οριζόντια στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά θα περιλαμβάνουν συγκεκριμένους στόχους που αφορούν στην προώθηση της καινοτομίας, της ανάπτυξης, την ανταγωνιστικότητα, και καλύτερες και αξιόπιστες επιγραμμικές υπηρεσίες. Άλλα βασικά χαρακτηριστικά των πράξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ψηφιακή εποχή αφορούν στην στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας και ψηφιακής παροχής υπηρεσιών και αγορών, την απαγόρευση επιβολής αθέμιτων όρων, με έμφαση στον ελεύθερο και δίκαιο ανταγωνισμό στο διαδίκτυο, όπως ακριβώς συμβαίνει και εκτός διαδικτύου στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες ειδικότερα στοχεύει στην πλήρη μεταρρύθμιση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου το οποίο λαμβάνει πλέον υπόψη την ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και της σημασίας του ηλεκτρονικού εμπορίου στα πλαίσια του ευρύτερου στόχου για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Μέσω της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα εισαχθούν κανόνες για την αφαίρεση παράνομων αγαθών, υπηρεσιών ή περιεχομένου από το διαδίκτυο, διασφαλίσεις για τους χρήστες των οποίων το περιεχόμενο έχει εσφαλμένα διαγραφεί από πλατφόρμες, νέες υποχρεώσεις για πολύ μεγάλες πλατφόρμες σχετικά με τη λήψη μέτρων βάσει κινδύνου για την πρόληψη της κατάχρησης των συστημάτων τους, μέτρα διαφάνειας ευρέος φάσματος, νέες εξουσίες για τον έλεγχο του τρόπου λειτουργίας των πλατφόρμων, νέους κανόνες σχετικά με την ιχνηλασιμότητα των επιχειρηματικών χρηστών στις επιγραμμικές αγορές και μια καινοτόμα διαδικασία συνεργασίας σε όλο το εύρος της ενιαίας αγοράς.

Όσον αφορά στην πράξη για τις ψηφιακές αγορές, η πρόθεση είναι όπως αντιμετωπιστούν οι αρνητικές συνέπειες που προκύπτουν από συγκεκριμένες συμπεριφορές πλατφόρμων που λειτουργούν ως ψηφιακοί ρυθμιστές και οι οποίες έχουν μια παγιωμένη και σταθερή θέση στην επιγραμμική αγορά. Ένας από τους κεντρικότερους άξονες στην υπό αναφορά πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ρύθμιση αθέμιτων επιχειρηματικών πρακτικών και ο έλεγχος των οικοσυστημάτων πλατφόρμων, με επίκεντρο την προστασία του καταναλωτή. Προς τούτο, μέσω της πράξης θα ελέγχονται η αθέμιτη χρήση δεδομένων και η διασφάλιση ότι δεν θα επιτρέπονται καταστάσεις εγκλωβισμού των χρηστών σε μια συγκεκριμένη υπηρεσία.

Καταληκτικά, η μετάβαση στη νέα ψηφιακή εποχή απαιτεί την πλήρη κατανόηση των επιπτώσεων της ψηφιοποίησης, των επιγραμμικών αγορών και υπηρεσιών και την πλήρη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των καταναλωτών στο νέο ψηφιακό περιβαλλόν που παρέχουν οι επιγραμμικές πλατφόρμες. Όλα τα πιο πάνω πρέπει να έχουν πάντα γνώμονα την τήρηση των κανόνων ελεύθερου ανταγωνισμού και την προώθηση των κοινωνικών και οικονομικών οφελών που έχουν και μπορούν να έχουν ακόμη σε πιο μεγάλο βαθμό οι επιγραμμικές υπηρεσίες και αγορές.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Η απειλή για την καταψήφιση του προϋπολογισμού

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Από μια κλωστή κοινοβουλευτικής ισορροπίας κρέμεται, πλέον, ο κρατικός προϋπολογισμός του 2021, λόγω της απόφασης του ΔΗ.ΚΟ να καταψηφίσει τον προϋπολογισμό αν δεν δοθούν τα αιτούμενα έγγραφα από τον Γενικό Ελεγκτή, τα οποία δεν έχουν σχέση, φυσικά, με την ουσία του προϋπολογισμού, αλλά αποτελούν αλλότριο θέμα για το οποίο ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας έχει γνωματεύσει ως προς την μη απόδοσή τους στον Γενικό Ελεγκτή λόγω της εξέτασής τους από Ερευνητική Επιτροπή για το επενδυτικό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η καταψήφιση του προϋπολογισμού δεν συνεπάγεται καμίας άλλης πολιτικής ή συνταγματικά ρητά καθορισμένης πράξης παρά της παράλυσης του κράτους για σκοπούς αλλότριους με την λειτουργία της δημοκρατίας. Χωρίς την ψήφιση του προϋπολογισμού δεν μπορεί να λειτουργήσει το κράτος, το οποίο εν τοιαύτη περιπτώσει λειτουργεί υπό διαφορετικό καθεστώς το οποίο δεν επιτρέπει αναπτυξιακές δαπάνες παρά μόνο την συντήρηση του.

Η σύνεση και η συναίνεση με την οποία πορεύθηκε η Κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια τίθενται πλέον στην κόψη του ξυραφιού. Η διάκριση των εξουσιών εμβάλλεται από την απόφαση της πλειοψηφίας της Βουλής να ψηφίσει ή να καταψηφίσει τον προϋπολογισμό για λόγους που δεν εμπίπτουν στις δημοσιονομικές διατάξεις που προβλέπονται εκ του Συντάγματος και δεν συνάδουν με τον έλεγχο των δαπανών του κράτους αλλά, προφανώς, στην άσκηση πίεσης προς την εκτελεστική εξουσία να πράξει διαφορετικά σε σχέση με γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα και για σκοπό ξένο προς το καθεαυτόν ζήτημα της οικονομικής / δημοσιονομικής της πολιτικής.

Ουδέποτε στα χρονικά της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν έχει καταψηφιστεί ο κρατικός προϋπολογισμός παρά μόνο το 1963 όταν καταχρηστικά οι 15 Τουρκοκύπριοι βουλευτές αποχώρησαν από το νομοθετικό σώμα και κατ’ επέκταση της διακυβέρνησης του κράτους με στόχο τους, ως αποδείχθηκε εκ των γεγονότων που ακολούθησαν, την προσπάθεια διάλυσης του κράτους. Τότε, η Κυβέρνηση λειτούργησε με το πλαίσιο των δωδεκατημορίων και κατ’ επίκληση του δικαίου της ανάγκης που αποτελεί, έκτοτε, βασικό χαρακτηριστικό της κυπριακής συνταγματικής τάξης, λόγω της επακολουθήσασας τουρκικής εισβολής του 1974 και της προηγηθείσας αποχώρησης των Τουρκοκυπρίων εκπροσώπων από την διακυβέρνηση του κράτους ως προβλέπεται στο Σύνταγμα του 1960. Το 2003 υπήρξε μια τεχνική καθυστέρηση, όπου το κράτος λειτούργησε για μικρό χρονικό διάστημα στη βάση των δωδεκατημορίων.

Ο προϋπολογισμός αποτελεί νόμο για τους έκδοσής του βάσει του Άρθρου 52 του Συντάγματος και για την κρίση της συνταγματικότητας του βάσει του Άρθρου 140 του Συντάγματος, με την σχετική νομολογία να οριοθετείται από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην αναφορά Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ. 3) (Αναφορές Αρ. 1/93/, 2/93, 3/93, 4/93, 5/93, 1/94 και Προσφυγή Αρ. 43/94), (1994) 3 ΑΑΔ 93. Υπενθυμίζεται ότι ο προϋπολογισμός ψηφίζεται από τη Βουλή η οποία μέσα στην άσκηση αυτής της αρμοδιότητας έχει το δικαίωμα να μειώσει οποιοδήποτε κονδύλι, με τον μόνο περιορισμό που απορρέει ρητά από το Συντάγμα τον προβλεπόμενο από το Άρθρο 80 του Συντάγματος περιορισμό που προνοεί πως καμία πρόταση νόμου που συνεπάγεται αύξηση των εξόδων δεν δύναται να υποβληθεί από βουλευτή.

Επί του νομικού ερωτήματος για το ποια θα είναι η νομική θέση εάν η Βουλή των Αντιπροσώπων αρνηθεί να ψηφίσει τον Προϋπολογισμό, υπάρχει σημείωμα του τότε Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Κρίτωνα Τορναρίτη της 30ης Ιανουαρίου 1982, η οποία αποτελεί την πρώτη απόπειρα απάντησης του ερωτήματος, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο υπήρξαν ελάχιστες συζητήσεις επί του θέματος. Στο σημείωμα του 1982 αναφέρεται λήμμα από σχετική απόφαση του αείμνηστου συνταγματολόγου Σαριπόλου του 1923 σε σχέση με τον προϋπολογισμό της Ελληνικής Κυβερνήσεως, το πολιτειακό σύστημα της οποίας, όμως, διαφέρει από το κυπριακό. Ο τότε Γενικός Εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ότι: «Η εκ μέρους της Βουλής των Αντιπροσώπων ενέργεια της μη ψήφισης του προϋπολογισμού για να ασκήσει πίεση επί της εκτελεστικής εξουσίας δεν φαίνεται να συνάδει με την καλή τη πίστει άσκηση της συνταγματικής εξουσίας της Βουλής των Αντιπροσώπων για ψήφιση του προϋπολογισμού που είναι η άσκηση ελέγχου επί των δαπανών της Δημοκρατίας και όχι άσκηση πίεσης πάνω στην εκτελεστική εξουσία δι’ άλλους σκοπούς.» Γίνεται, παράλληλα, αναφορά στην δυνατότητα επίκλησης του δικαίου της ανάγκης, ως αυτή αναγνωρίζεται στο συνταγματικό δίκαιο της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω της υπόθεσης Μουσταφά Ιμπραχήμ.

Πλέον, υπάρχουν ιδιάζουσες συνθήκες, λόγω της πανδημίας του νέου κορονοϊού, όπου το κράτος έχει δεσμευτεί με διάφορα σχέδια στήριξης τα οποία προσβλέπουν στην αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας, με την αναστολή εργασιών επιχειρήσεων, τα σχέδια στήριξης εργαζομένων, τα κονδύλια για την αγορά εμβολίων, αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας στα νέα δεδομένα που δημιουργεί ο κορονοϊός, κ.ο.κ. Βασική αρχή του δικαίου, στην οποία εδράζεται το δίκαιο της ανάγκης είναι αυτή που διαμηνύεται με την λατινική φράση suprema lex salvus populae est. Σε περιόδους όπου η λειτουργία του κράτους παρακωλύεται με τοιούτον τρόπο, υπέρτατο καθήκον όλων αποτελεί η συνέχιση της λειτουργίας του. Μακριά από κομματικές παρωπίδες, οφείλουμε όλοι να στηρίξουμε την εύρυθμη συνταγματικά καθορισμένη και κοινωνικά απαιτούμενη λειτουργία του κράτους μας και να αντιμετωπίσουμε συντονισμένα και συγκροτημένα, και πάντοτε στα πλαίσια των αρχών του κράτους δικαίου, τις τεράστιες προκλήσεις της εποχής που διανύουμε, με κοινωνική ευθύνη προς όφελος όλων.

Προφανώς, οι διαφωνίες του ΔΗΚΟ επί του συγκεκριμένου θέματος σε σχέση με την απόφασή του για καταψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού αναφέρονται όχι στην οικονομική πολιτική του κράτους (αυτή είναι ενδεχομένως η θεμιτή θέση του ΑΚΕΛ) αλλά σε θέματα αλλότρια με αυτά, τα οποία ήδη ερευνώνται από δια νόμου ορισθείσα Ερευνητική Επιτροπή, ενώ ζητήματα που αφορούν στις εξουσίες του Γενικού Ελεγκτή θα μπορούσαν κάλλιστα να αρθούν ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου, στα πλαίσια των παρακαταθηκών του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας που προνοεί επί τούτου συγκεκριμένη διαδικασία, χωρίς αυτή να συνδέεται, φυσικά, λογικά και νομικά, με την ψήφιση του προϋπολογισμού που αποτελεί ένα εντελώς διαφορετικό θέμα, άκρως σημαντικού για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους. Η διαφωνία, με άλλα λόγια, δεν αφορά νομοτεχνικές διατυπώσεις σε σχέση με την οικονομική πολιτική της Κυβερνήσεως, αλλά, και επαναλαμβάνω, με αλλότρια θέματα που δεν άπτονται του ζητήματος του προϋπολογισμού, ειδικά λόγω του ότι, στον έσχατο ισχυρισμό επί του προϋπολογισμού, το θέμα που τίθεται από το ΔΗΚΟ δεν αφορά καθόλου τον προϋπολογισμό του 2021 αφού το επενδυτικό πρόγραμμα της Δημοκρατίας δεν αποτελεί πλέον μέρος του.

Αποτελεί νομική άποψη (σίγουρα όχι πανάκεια προς αποφυγή της οιασδήποτε παρεξήγησης) ότι αν και οι εξουσίες της Βουλής των Αντιπροσώπων δεν περιορίζονται ως προς την ψήφιση ή την καταψήφιση κονδυλίων του προϋπολογισμού, αυτές θα πρέπει να ενασκούνται στα πλαίσια του σεβασμού του διαχωρισμού των εξουσιών ως αυτή προβλέπεται στην προεδρική δημοκρατία που ακολουθούμε (και όχι την κοινοβουλευτική με την οποία αντίστοιχες περιπτώσεις καταψήφισης του προϋπολογισμού οδηγούν συνήθως σε πρόωρες εκλογές), η οποία χαρακτηρίζεται από το πεδίο άσκησης της εκτελεστικής λειτουργίας για την εύρυθμη λειτουργία της πολιτείας μας. Επί του προκειμένου ζητήματος, η ληφθείσα απόφαση για καταψήφιση του προϋπολογισμού δεν αφορά μέρος του και ειδικά τα μέρη εκείνα που διαχωρίζονται από τις σχετικές επιφυλάξεις και οι οποίες θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστο το υπόλοιπο μέρος του προϋπολογισμού (βλ. περί Προϋπολογισμού Νόμο του 1994).

Η τοξικότητα των δημοσίων συζητήσεων δεν εκτρέφει το περί δικαίου αίσθημα, το οποίο πλήττεται με τρόπο που ενδεχομένως επηρεάσει την συμμετοχή των πολιτών στην έκφραση της λαϊκής τους κυριαρχίας στην οποία, στο τέλος της μέρας, εδράζεται η ύπαρξη και η υπόσταση του ίδιου του κράτους μας. Εν τέλει, θα πρέπει να υπάρξει πλήρης διαφάνεια και υπευθυνότητα σε σχέση με την κοινωνική μας ευθύνη ως πολίτες, πολιτικοί, δημόσια πρόσωπα και λοιπούς ασχολούμενους με την διαχείριση του Κράτους μας. Αυτό το οφείλουμε στους πολίτες, αυτό το οφείλουν αυτοί που ασχολούνται με τα κοινά προς το κοινωνικό σύνολο, αυτό αποτελεί την ευθύνη του καθενός, έκαστος εφ’ ω ετάχθη.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Οι τελευταίες μέρες του Brexit

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Λίγες μόνο μέρες πριν την κατάληξη της μεταβατικής περιόδου για την πλήρη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζονται δυσκολίες ως προς την επίτευξη της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι τελευταίες μέρες ήταν έντονες όσον αφορά στο διπλωματικό παρασκήνιο και η ενημέρωση περί των εξελίξεων παραμένει αμφίσημη, με την κατάσταση να είναι μετέωρη, ενόψει και των ακανθωδών ζητημάτων που παραμένουν ανοικτά όσον αφορά την μετά το Brexit σχέση μεταξύ των δυο πάλαι ποτέ εταίρων.

Ένα από τα «καυτά» ζητήματα που παραμένει είναι το ζήτημα της αλιείας, ήτοι της πρόσβασης ευρωπαϊκών αλιευτικών σκαφών στις θαλάσσιες ζώνες του Ηνωμένου Βασιλείου, ως ίσχυε δηλαδή προ της εξόδου της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί όπως ο αλιευτικός της στόλος έχει πρόσβαση στα ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλιώς οι Βρετανοί αλιείς δεν θα έχουν πλέον ειδική πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές για να πωλούν τα προϊόντα τους. Το Ηνωμένο Βασίλειο από την άλλη επιμένει όπως έχει τον πλήρη έλεγχο των υδάτων του για σκοπούς πρόσβασης ευρωπαϊκών αλιευτικών σκαφών, ενασκώντας την πλήρη κρατική του κυριαρχία, ως ήταν άλλωστε ο στόχος της αποχώρησής του από την Ένωση, στην οποία τα κράτη – μέλη εκχωρούν κάποιο βαθμό της εθνικής τους κυριαρχίας προς όφελος της λειτουργίας της. Στο παρόν χρονικό σημείο, τα δυο μέρη συζητούν για μια μεταβατική περίοδο πρόσβασης όπου αυτή θα μειώνεται σταδιακά και με την πάροδο του χρόνου, ούτως ώστε να αποφευχθούν προβλήματα που θα προκύψουν με τον άμεσο τερματισμό πρόσβασης.

Ανοικτά παραμένουν επίσης τα ζητήματα που αφορούν τους κανόνες ανταγωνισμού αλλά και της διαδικασίας ελέγχου και επιβολής των κανόνων που θα συμφωνηθούν, του δικαιοδοτικού δηλαδή πλαισίου που θα ορίζει την επίλυση των διαφορών που προκύπτουν από την συμφωνία, εάν φυσικά αυτή επέλθει. Σε όλες τις περιπτώσεις, είναι γεγονός ότι παραμένουν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των κόκκινων γραμμών των δυο πλευρών όσον αφορά τον επί ίσοις όροις ανταγωνισμό (level-playing field), το γεγονός δηλαδή ότι οι εταιρείες στις δυο πλευρές της Μάγχης θα έχουν κοινούς κανόνες που να διασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρχει αθέμιτο όφελος για κανένα σε σχέση με τους κανόνες του ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων που αφορούν το εργατικά δικαιώματα, τους κανόνες για το περιβάλλον και την κρατική στήριξη σε οργανισμούς, που αποτελούν ένα εκ των βασικών πυλώνων του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Τονίζεται εξ υπαρχής ότι σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους οπόταν και λήγει η μεταβατική περίοδος, το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιβάλουν δασμούς και συνοριακούς ελέγχους. Προς τούτο, το Βρετανικό Εμπορικό Επιμελητήριο προειδοποίησε πρόσφατα ότι οι πλείστες επιχειρήσεις δεν είναι έτοιμες για τις αλλαγές που θα επέλθουν άμεσα στο τέλος του έτους σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας, με ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες. Ο χρόνος κυλάει γρήγορα και τα περιθώρια στενεύουν, αφού ακόμη και σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας, αυτή θα πρέπει να μετουσιωθεί σε ένα νομικά δεσμευτικό κείμενο το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προ της 31ης Δεκεμβρίου 2020, ενώ ανοικτό παραμένει το σενάριο έγκρισης της όποιας συμφωνίας από τα εθνικά κοινοβούλια των 27 κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανάλογα με το περιεχόμενό της, ενώ και το βρετανικό κοινοβούλιο θα πρέπει να νομοθετήσει επί μερών της όποιας συμφωνίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ήδη η Κυβέρνηση Τζόνσον έθεσε ενώπιον της Βουλής των Κοινοτήτων Νομοσχέδιο σε σχέση με την εσωτερική αγορά, συγκεκριμένες πρόνοιες του οποίου θα επιτρέπουν στη Βρετανία να παραβιάζει ουσιαστικά κανόνες του διεθνούς δικαίου που αφορούν στις διεθνείς συνθήκες κάτι το οποίο δεν γίνεται αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και από την Βουλή των Λόρδων του Ηνωμένου Βασιλείου.


Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*

*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Περί Τουρκικού αναθεωρητισμού

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η Τουρκία πρέπει να τεθεί ενώπιον των ευθυνών της και των υποχρεώσεών της απέναντι στη διεθνή κοινότητα και πρωτίστως απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακολουθώντας τα τελευταία χρόνια μια σταθερή αναθεωρητική πολιτική, η Τουρκία επεμβαίνει με άσχημο τρόπο στα εσωτερικά ζητήματα άλλων κρατών και παραβιάζει θεμελιώδη κυριαρχικά τους δικαιώματα που άπτονται της ίδιας της κρατικής τους υπόστασης.

Η στάση της Τουρκίας άρχισε προφανώς να ενοχλεί μέλη της διεθνούς κοινότητας και δη κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί έτι περισσότερο ούτως ώστε να προχωρήσουμε από τις φραστικές καταδίκες κατά της Τουρκίας σε ουσιαστικές αποφάσεις που να επιφέρουν κόστος στην Τουρκία για τις έκνομές της ενέργειες. Φυσικά, αυτό δεν είναι αυτοσκοπός, αφού στόχος παραμένει ο τερματισμός των τουρκικών προκλήσεων στην ευρύτερη περιοχή. Όμως, η Τουρκία δεν φαίνεται να αλλάζει ρότα όσον αφορά τον αναθεωρητισμό της και τις γεωπολιτικές της ενέργειες, ενώ παραβιάζει με την δική της ιδιότυπη και παράλογη συνέπεια το διεθνές δίκαιο σε όλο το φάσμα των τεκταινομένων στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή στην οποία ευρίσκεται.

Η Τουρκία έχει ενεργό (παράνομο) ρόλο στη βάση του διεθνούς δικαίου στην περιοχή του Ναγκόρνο – Καραμπάχ, στο Ιράκ, στη Συρία, στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και επί του εδάφους της (βλέπε για παράδειγμα τις τελευταίες προκλητικές της ενέργειες στην περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου), στην Λιβύη και στην Ελληνική υφαλοκρηπίδα (πέραν του ερευνητικού σκάφους Ορούτς Ρέις, υπάρχει πλέον και η έκδοση οδηγιών προς ναυτιλομένους (NAVTEX) σε σχέση με την αποστρατικοποίηση ελληνικών νήσων, αλλά και η σταθερή αμφισβήτηση της Τουρκίας για το καθεστώς του Αιγαίου). Γεωγραφικά αποτυπωμένα τα πιο πάνω ανοιχτά μέτωπα της Τουρκίας δημιουργούν ένα διευρυμένο επεκτατικό κύκλο με επίκεντρο την Τουρκία που, πέραν του ότι επιβουλεύεται την ανάμειξη στα εσωτερικά ζητήματα άλλων κρατών, επιθυμεί να καταστεί η περιφερειακή υπερδύναμη της ευρύτερης περιοχής στην οποία ευρίσκεται. Ένα τέτοιο γεωπολιτικό τόξο είναι αρκούντως επικίνδυνο αφ’ εαυτό, αφού διαταράσσει τις ευαίσθητες ισορροπίες που χαρακτήριζαν ανέκαθεν την εύθραυστη περιοχή μας και σίγουρα αντίκειται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου και δη στον Καταστατικό Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Παράλληλα, η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στο εσωτερικό της μέτωπο. Ειδικά, όσον αφορά στην οικονομία της, οι τεράστιες πληθωριστικές τάσεις, η υποβάθμιση της οικονομίας της, οι εσωτερικοί πολιτικοί τριγμοί και το πολιτικό μέτωπο κατά του Ερντογάν από την αντιπολίτευση, η κατρακύλα της τουρκικής λίρας και οι παρεμβατικές πολιτικές που καταστρατηγούν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, οδηγούν εκ των πραγμάτων σε μια κατά το μάλλον ή ήττον προβληματική κατάσταση για τον Τούρκο Πρόεδρο και αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας, ο οποίος ενδεχομένως να επιθυμεί την εξωτερίκευση των εσωτερικών προβλημάτων για τον αποπροσανατολισμό του εσωτερικού μετώπου.

Έχουμε ενώπιον μας ένα σημαντικό χρονικό ορόσημο που είναι η Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 10ης και 11ης Δεκεμβρίου 2020, στην οποία θα αξιολογηθεί η στάση της Τουρκίας. Στη Σύνοδο του Οκτωβρίου δόθηκε πίστωση χρόνου στην Τουρκία για να αλλάξει την συμπεριφορά της. Τα γεγονότα έκτοτε, όμως, καταφανώς δείχνουν ότι όχι μόνο η Τουρκία δεν άλλαξε την συμπεριφορά της αλλά την έχει κατά πολύ χειροτερέψει με τις προκλήσεις της όπως έχουν οριοθετηθεί πιο πάνω. Αυτό θα πρέπει να γίνει αντιληπτό από τους ευρωπαίους ηγέτες οι οποίοι θα πρέπει να αντιληφθούν πρωτίστως ότι η στάση αυτή της Τουρκίας ουσιαστικά δεν περιποιεί τιμή για την ίδια την Ευρώπη και τις αξίες που την διακατέχουν. Η ρητορική πλέον κατά της Τουρκίας δεν αρκεί για να πείσει την Τουρκία να αλλάξει την παραβατική της συμπεριφορά, ακόμη και απέναντι σε αυτήν την ίδια την Γερμανία, που στο Συμβούλιο Οκτωβρίου προτίμησε (και έπεισε) τα περί της θετικής ατζέντας σε σχέση με την Τουρκία και φυσικά την Γαλλία, με την οποία η Τουρκία έρχεται πλέον σε πλήρη ρήξη, ειδικά μετά τις δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου κατά του Μακρόν.

Ο τουρκικός αναθεωρητισμός προσβάλλει τις κοινές αξίες της διεθνούς κοινότητας και ειδικότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δοκιμάζει τις αντοχές μας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν κάνει έντονες συστάσεις σε τρεις τουλάχιστον περιπτώσεις σε διάστημα ενός μηνός (Έκτακτη Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 1-2 Οκτωβρίου, Σύνοδος Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 15-16 Οκτωβρίου και έκτακτη τηλεδιάσκεψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 29 Οκτωβρίου), με την Τουρκία να μην τις λαμβάνει προφανώς υπόψη αλλά αντιθέτως να εντείνει την στρατηγική των προκλήσεων της. Η προειδοποίηση πλέον για την Τουρκία εκφράζεται σε αυτό που δήλωσε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ: «Προσφέραμε στην Τουρκία έναν καθαρό δρόμο, ώστε να εργαστεί προς μια θετική ατζέντα. Μέχρι τώρα, η Τουρκία δεν έχει επιλέξει τον δρόμο αυτό. Καταδικάζουμε την πρόσφατη μονομερή ενέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο – προκλήσεις και ρητορικές, οι οποίες είναι απολύτως απαράδεκτες. Θα έχουμε την ευκαιρία να επιστρέψουμε στο θέμα αυτό τον Δεκέμβριο.»


Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*

*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Μια πρώτη αποτίμηση των αμερικανικών εκλογών

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Οι εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν ολοκληρωθεί και έχουν καταδείξει το νικητή, αν και αυτό αμφισβητείται από τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος προφανώς θα προχωρήσει – και έχει ήδη προχωρήσει σε αρκετές περιπτώσεις – σε δικαστική αμφισβήτηση του αποτελέσματος. Ένα αποτέλεσμα, όμως, που καθομολογουμένως έχει αναδείξει τον Τζο Μπάιντεν ως τον 46ο εκλεγμένο Πρόεδρο των ΗΠΑ, με σημαντικές πρωτιές και εν μέσω πρωτοφανών καταστάσεων λόγω της κρίσης της πανδημίας του νέου κορονοϊού.

Η προσέλευση στις κάλπες οριοθετεί και την σημαντική αξία που είχαν αυτές οι εκλογές, ενώ έχουν παρατηρηθεί τα υψηλότερα ποσοστά ψήφων για πρώτη φόρα και στους δυο υποψηφίους με την διαφορά να κυμαίνεται στα περίπου τέσσερα εκατομμύρια ψήφων μεταξύ των δυο υποψηφίων. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει μια βαθιά διχασμένη Αμερική, η οποία πρέπει τώρα, υπό τη νέα ηγεσία της, να προχωρήσει σε ενοποιητικά βήματα και πολιτικές, κάτι το οποίο έχει ήδη δηλώσει ο εκλεγμένος Πρόεδρος Μπάιντεν.

Οι επιπτώσεις του αποτελέσματος των αμερικανικών εκλογών προφανώς δεν αφορούν μόνο το εσωτερικό της χώρας. Ο αντίκτυπος τους, ως συνήθως, επηρεάζει κατά το μάλλον ή ήττον την παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Ο ρόλος των ΗΠΑ παραμένει, ενδεχομένως όσο ποτέ άλλοτε, καθοριστικός στην διαμόρφωση των διεθνών γεωπολιτικών τάσεων. Οι πολιτικές του Τραμπ την παρελθούσα τετραετία κατέδειξαν μια αποστασιοποίηση από διάφορα μέτωπα και πρωτίστως οδήγησαν σε μια μονομέρεια όσον αφορούσε στην στάση των ΗΠΑ σε σχέση με παγκόσμια ζητήματα, όπως για παράδειγμα την αντιμετώπιση της πανδημίας του νέου κορονοϊού, την απόσυρση από την Συμφωνία του Παρισιού για τις κλιματικές αλλαγές, την απόσυρση από την συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν, τον έντονο προστατευτισμό απέναντι στην Κίνα κ.ο.κ. Η λίστα είναι μακρά για να καταδείξει την φιλοσοφία που ακολουθήσε η πολιτική του Τραμπ σε σχέση με την διεθνή συμμετοχή των ΗΠΑ.

Από την άλλη, οι προεκλογικές δεσμεύσεις του Μπάιντεν δείχνουν μια διαφορετική προσέγγιση που θα δούμε να ακολουθείται με την ανάληψη της εξουσίας από την διακυβέρνησή του. Αν και η γενική μεταστροφή σε συνθήκες πολυμέρειας στις διεθνείς σχέσεις των ΗΠΑ ενδεχομένως να μην είναι καταφανής από τις πρώτες στιγμές της εξουσίας του, ο Μπάιντεν έχει δεσμευτεί για την επανένταξη των ΗΠΑ στο σύστημα του Παρισιού για τις κλιματικές αλλαγές, στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και στη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν, εφόσον φυσικά το Ιράν τηρήσει τις υποχρεώσεις του στη βάση της συμφωνίας.

Οι εκτιμήσεις μάλιστα αναφέρουν ότι ειδικά σε σχέση με τα πρώτα δυο ζητήματα – της Συμφωνίας για τις κλιματικές αλλαγές και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – ο Μπάιντεν ήδη προσανατολίζεται σε άμεση έκδοση διαταγμάτων που δεν απαιτούν έγκριση από το Κογκρέσο για υλοποίηση τους. Στο επίπεδο του ΝΑΤΟ ενδέχεται επίσης να υπάρξει διαφοροποίηση της πολιτικής του Τραμπ που εξέφραζε έντονη κριτική για τις αμυντικές δαπάνες των μελών του βορειοατλαντικού συμφώνου. Ήδη, ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν εκτιμά ότι οι αμυντικές δαπάνες των χωρών του ΝΑΤΟ θα αποτελέσουν το επίκεντρο της πολιτικής του εκλεγμένου Πρόεδρου σε σχέση με το ΝΑΤΟ, όπως αποτέλεσαν επί Τραμπ.

Επί θεμάτων οικονομίας, οι πολιτικές Τραμπ – Μπάιντεν διαφέρουν ουσιωδώς. Αν και επί διακυβέρνησης Τραμπ οι ΗΠΑ ανέκαμψαν οικονομικά, ειδικά πριν την πανδημία, μετά τον Μάρτιο παρατηρήθηκε ραγδαία πτώση στους πλείστους δείκτες της οικονομίας, οι οποίοι βελτιώθηκαν όμως το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου, πρωτίστως για τον λόγο ότι δεν υπήρξε καθολικό lockdown στις ΗΠΑ, όπως συνέβη και συμβαίνει στην Ευρώπη κυρίως λόγω του δεύτερου κύματος του Covid-19. Ο Μπάιντεν υποστηρίζει μια εκ διαμέτρου αντίθετη αντιμετώπιση του κορονοϊου σε σχέση με αυτήν του Τραμπ, προτάσσοντας την αντιμετώπιση της πανδημίας έναντι της διατήρησης του ανοίγματος των επιχειρήσεων που πρεσβεύει ο Τραμπ.

Σε καθαρά οικονομικούς όρους, ο Μπάιντεν θα ακολουθήσει εκ της ιδεολογίας των Δημοκρατικών πιο προοδευτικές πολιτικές, δηλώνοντας προεκλογικά ότι θα αναπτύξει περαιτέρω το δημόσιο σύστημα υγείας, θα προχωρήσει σε αύξηση του κατώτατου μισθού, απαγόρευση της κατασκευής και διάθεσης επιθετικών ατομικών όπλων και επενδύσεις σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας στα πλαίσια των δεσμεύσεων που αφορούν στη Συμφωνία του Παρισιού για τις κλιματικές αλλαγές, μεταξύ άλλων.

Ενδεχομένως, όμως, ο Μπάιντεν να αντιμετωπίσει τεράστιες προκλήσεις που δεν εξαρτώνται από τις πολιτικές που θα ακολουθήσει. Πρωτίστως, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να υπάρξει μια ομαλή μετάβαση στην εξουσία από τον Τραμπ στον Μπάιντεν. Πρέπει να θεωρούμε δεδομένο το ότι ο Τραμπ δεν θα παραδώσει χωρίς μάχη την εξουσία και αυτό δεν αφορά τους συνειρμούς που κάποιοι αντιλαμβάνονται σε σχέση με την προώθηση βίαιας αντίδρασης σε σχέση με τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών.

Το γεγονός ότι ο Τραμπ κέρδισε σε μεγάλο αριθμό πολιτειών και το ότι το αποτέλεσμα, ούτως ή άλλως, είναι περίπου οριακό, δίνει ένα διαφορετικό νόημα στο ποιο ακριβώς ήταν το στοίχημα της εκστρατείας των Δημοκρατικών. Η εκθρόνιση του Τραμπ δεν ήταν τόσο εύκολη αφού ο Τραμπ κατάφερε να κερδίσει τους μισούς σχεδόν Αμερικανούς πολίτες παρόλη την όπως διαφαινόταν από τις δημοσκοπήσεις – που ειρήσθω εν παρόδω έπεσαν ξανά έξω – μαζική προέλαση του «μπλε κύματος» των Δημοκρατικών. Ένα τέτοιο κύμα λειτούργησε υπέρ του Μπάιντεν σε σχέση με τις επιστολικές ψήφους, πλείστες εκ των οποίων αμφισβητεί πλέον ο Τραμπ.

Ο εξωσυστημικός Τραμπ κατάφερε να διεκδικεί επί ίσοις όροις την επανεκλογή του, την ίδια στιγμή που ο Μπάιντεν με την ήπια στάση του έπεισε τους μισούς συν Αμερικανούς να τον εκλέξουν εις αντικατάσταση του νυν Πρόεδρου των ΗΠΑ. Αν το παράδειγμα του Μπιλ Κλίντον το 1992  που νίκησε τον Μπους μπορεί να αποτελεί μέτρο σύγκρισης, τότε μπορούμε κάλλιστα να καταλήξουμε ότι η ροή των ανέμων έχουν αλλάξει έκτοτε σε διάφορους τομείς: αν ο άνεμος για τον Κλίντον ήταν ούριος τότε, σήμερα ο άνεμος είναι ανάπρυμος για τον Μπάιντεν ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει τις τεράστιες προκλήσεις που δημιουργήθηκαν από τις πολιτικές του Τραμπ αλλά και από το αποτέλεσμα των αμερικάνικών εκλογών του 2020.


Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.