Δρ. Κατερίνα Τσ. Καλαϊτζάκη στην Efimerida-Cy: «Υπάρχουν ακόμα αξιόλογοι που μπορούν να φέρουν αλλαγές»

Συνέχεια στις μεγάλες συνεντεύξεις που εγκαινιάζουν τη λειτουργία της Efimerida-Cy σήμερα Τετάρτη.

Η Δρ. Κατερίνα Τσ. Καλαϊτζάκη με ειδίκευση στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο μιλά από το Εδιμβούργο για τη ζωή ως διδάσκουσα στο πανεπιστήμιο και καταθέτει τις απόψεις της για την κατάσταση στην Κύπρο και το εξωτερικό.

Αναλυτικά όσα ανέφερε στην Efimerida-Cy:

Κατερίνα ή Δρ. Κατερίνα; Πώς να σε φωνάζουμε;

«Απλώς Κατερίνα!».

Καλωσόρισες στο βήμα αυτό και ελπίζουμε να σε έχουμε ξανά μαζί μας. Πού σε βρίσκουμε σήμερα;

«Σας ευχαριστώ κι εγώ με τη σειρά μου που με καλέσατε και φυσικά χαρά μου να επιστρέψω όποτε μου ζητηθεί. Με βρίσκετε στο πανέμορφο Εδιμβούργο όπου ζω και εργάζομαι τον τελευταίο χρόνο, από τον Σεπτέμβριο του 2019.

Μετά το πέρας του διδακτορικού μου τίτλου, κατάφερα να εξασφαλίσω θέση εργασίας σε μία από τις καλύτερες Νομικές σχολές παγκοσμίως, αυτή του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, όπου διδάσκω σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο και παράλληλα διεξάγω έρευνα στον τομέα του Ευρωπαϊκού Δικαίου με εξειδίκευση στην ιθαγένεια της ΕΕ και τις κρίσεις».

Η ειδίκευση σου στο ευρωπαϊκό δίκαιο πώς προέκυψε;

«Πάντα έβρισκα την ιδέα μιας ενοποιημένης Ευρώπης συναρπαστική πολιτικά και νομικά. Την ιδέα ότι 27 διαφορετικά κράτη μέλη συνδέονται και δεσμεύονται από τις ίδιες θεμελιώδεις αξίες, αυτές του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, και του κράτους δικαίου, ενώ παράλληλα διατηρούν την εθνική τους ταυτότητα και οριοθετούν τις αρμοδιότητες της Ένωσης με βάση την αρχή της δοτής αρμοδιότητας.

Λειτουργούμε δηλαδή κάτω από την ίδια Ευρωπαϊκή στέγη και συμπορευόμαστε με τους ίδιους στόχους αλλά ως κράτη μέλη διατηρούμε την εθνική μας ταυτότητα ενώ συγκεκριμένοι τομείς μένουν εντελώς ανέγγιχτοι από μέρους της Ένωσης.

Μπορεί η λειτουργία του συστήματος αυτού να μην έχει τελειοποιηθεί στην πράξη, όπως ούτε και τα εθνικά συστήματα είναι τελειοποιημένα στην πράξη, αλλά το πως 27 διαφορετικά νομικά συστήματα λειτουργούν κάτω από μία ενιαία Ευρωπαϊκή έννομη τάξη είναι αναμφισβήτητα ενδιαφέρον δεν νομίζεις κι εσύ;»

Ασφαλώς… Πώς είδες την εξέλιξη με την υπόθεση με τα διαβατήρια; Πως την είδαν στην Αγγλία και στη Σκωτία όσοι ασχολούνται με το νομικό σύστημα και τέτοιες σοβαρές υποθέσεις;

«Η όλη εξέλιξη με τα διαβατήρια είναι τουλάχιστον λυπηρή. Πολλά ακούστηκαν και πολλά διαβάστηκαν  γύρω από την όλη ιστορία για το ποιος φταίει, τι θα έπρεπε να είχε γίνει διαφορετικά και τι μπορεί να αλλάξει από ΄δω και πέρα. Προτού τοποθετηθώ στην ερώτησή σου θα ήθελα να δώσω κάποιες πληροφορίες σχετικά με το Επενδυτικό Πρόγραμμα και την εγκαθίδρυσή του στην Κύπρο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία εισήγαγε για πρώτη φορά ένα ευρύτερο πρόγραμμα χορήγησης εθνικής υπηκοότητας το 2007 καθαρά για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και εμπορικών δραστηριοτήτων στο νησί. Μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο του σχεδίου οι αιτητές έπρεπε να έχουν άμεσες επενδύσεις σε εργοστάσια ή ακίνητα, τουλάχιστον 15 εκατομμυρίων λιρών Κύπρου, το οποίο ισοδυναμεί με 26 εκατομμύρια ευρώ της σημερινής αξίας, ή επιχειρηματικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης εταιρείας με ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον 50 εκατομμυρίων λιρών Κύπρου (περίπου 85 εκατομμύρια ευρώ).

Μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2013 το Επενδυτικό Πρόγραμμα «άλλαξε πρόσωπο» ούτως ώστε να συνδράμει στις δύσκολες συνθήκες της κρίσης και στην ανάγκη της οικονομίας από ξένες επενδύσεις. Συνεπώς υπήρξε σταδιακή αλλαγή των οικονομικών κριτηρίων με μείωση του επενδυτικού ποσού και προσθήκη υποχρεωτικών δωρεών (π.χ. στο Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας).

Είτε συμφωνούμε είτε όχι με τη εγκαθίδρυση τέτοιων σχεδίων, ο τρόπος με τον οποίο οι εμπλεκόμενοι εκμεταλλεύτηκαν το εν λόγω σχέδιο είναι τουλάχιστον εξοργιστικός και παραδειγματικές τιμωρίες πρέπει να υπάρξουν από τους αρμόδιους. Θεωρώ ότι το πρόβλημα πηγάζει από τη σύγκρουση συμφερόντων σε πράξεις ατόμων που εξασκούν εξουσία στο κράτος μας.

Ισχυρότεροι μηχανισμοί πρέπει να υιοθετηθούν για τη διασφάλιση της πολιτικής ανεξαρτησίας και για την πρόληψη συγκρούσεων συμφερόντων. Για παράδειγμα, ενώ υπάρχουν κώδικες δεοντολογίας για τα μέλη της κυβέρνησης, τους δημόσιους υπαλλήλους και τους εισαγγελείς, είναι απαράδεκτο εν έτη 2020 να μην υπάρχουν αντίστοιχες διατάξεις για τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Δυστυχώς το εύρος που πήρε η όλη υπόθεση είναι πολύ μεγάλο και φυσικά ζητήθηκε πολύ αρνητικά και στη Σκωτία. Πόσο λυπηρό να συζητιέται η Κύπρος στο εξωτερικό για τη διαφθορά και τη διαπλοκή μερικών αντί για τα πανέμορφα τοπία μας…»

Πολλοί είπαν ότι αν κάτι τέτοιο γινόταν σε χώρα όπως η Αγγλία, θα ξεσκεπαζόταν και θα εκδικαζόταν πολύ πιο πριν τη δημοσιοποίηση του βίντεο. Πώς το σχολιάζεις;

«Δυστυχ⁴ώς η διαφθορά είναι ένα ευρύτερο φαινόμενο το οποίο παρατηρείται σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών της ΕΕ αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κατ’ ακρίβειαν οι τελευταίες έρευνες του Ευρωβαρόμετρου σχετικά με την αντίληψη για τη διαφθορά, δείχνουν ότι η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πηγή ανησυχίας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ.

Περισσότεροι από επτά στους δέκα Ευρωπαίους (71 %) πιστεύουν ότι η διαφθορά αποτελεί διαδεδομένο φαινόμενο στη χώρα τους. Το θέμα λοιπόν δεν είναι να ξεσκεπάζουμε τέτοια φαινόμενα διαφθοράς αλλά να υιοθετήσουμε ένα στρατηγικό πλαίσιο για την καταπολέμηση τους, το οποία θα βασίζεται σε συνδυασμό προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων. Μόνο έτσι θα ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στις δημόσιες αρχές και η διαφύλαξη του κράτους δικαίου».

Υπήρξε εμπλοκή και έγκριτου νομικού στην υπόθεση. Έχουμε τελικά τους νομικούς και τους πολιτικούς που μας αξίζουν;

«Το μέγεθος της διαπλοκής στη χώρα μας είναι δυστυχώς τόσο μεγάλο που πιάνουμε τους εαυτούς μας να διερωτόμαστε αν έχουν μείνει τίμιοι άνθρωποι σε αυτό τον τόπο και αν υπάρχει τρόπος να ανατρέψουμε την μέχρι τώρα εικόνα μας.

Το ότι υπήρξε εμπλοκή έγκριτου νομικού και πολιτικών στην υπόθεση είναι όντως λυπηρό, είναι όμως ακόμα πιο λυπηρό να το εκλαμβάνουμε ως τη γενικευμένη εικόνα που επικρατεί. Υπάρχουν όντως πάρα πολλά ακόμα που πρέπει να γίνουν για την καταπολέμηση της διαφθοράς και πιστεύω ακράδαντα ότι στην Κύπρο υπάρχουν αξιόλογοι και τίμιοι δικαστές, δημοσιογράφοι, δικηγόροι, πολιτικοί, οι οποίοι έχουν και τις ικανότητες και το έναυσμα να φέρουν ριζικές ελπιδοφόρες αλλαγές».

Πώς κρίνεις την μεταρρυθμιστική πορεία που ακολούθησε το κράτος από το 2013 και εντεύθεν; Είναι γεγονός ότι έγιναν πολλές αλλαγές σε όλα τα επίπεδα, κυρίως με νομοθεσίες που είχαν ευρωπαϊκό προσανατολισμό…

«Συμφωνώ μαζί σας, από το 2013 παρατηρείται μια σειρά μεταρρυθμίσεων στην Κύπρο με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, ιδίως στους τομείς που σχετίζονται με οικονομικές και δημοσιονομικές πολιτικές.

Η χρηματοπιστωτική κρίση σίγουρα έπαιξε το ρόλο της ως προς αυτή την κατεύθυνση εφόσον κατέστη σαφές ότι βαθύτερη ολοκλήρωση είναι απαραίτητη για να αποτραπεί μελλοντική κρίση, ιδίως σε σχέση με την τραπεζική αγορά όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για διαφάνεια και ενισχυμένη ασφάλεια».

Μπορεί μια γυναίκα να ασχοληθεί με το χώρο της νομικής αν δεν γνωρίζει από «βρωμιά» και «διαφθορά»;  Ή είναι ένας μύθος αυτό;

«Το ζητούμενο αγαπητέ Τάσο είναι όσοι ασχολούνται είτε με τον χώρο της νομικής είτε της πολιτικής, να ΜΗΝ γνωρίζουν από ΄βρωμιά΄ και ‘διαφθορά’ είτε μιλάμε για γυναίκες είτε για άντρες.

Δεν μπαίνω καν στη διαδικασία να διαχωρίσω τα δύο φύλα για οποιοδήποτε λόγο, εφόσον θεωρώ τον διαχωρισμό αυτό τουλάχιστον άστοχο στην σημερινή εποχή, παρόλο που με λύπη παρακολουθήσαμε πρόσφατα πράξεις και δηλώσεις γύρω από την περιβόητη Συμβουλευτική Επιτροπή Πολιτισμού, που όχι μόνο προωθούσαν τον διαχωρισμό των δύο φύλων αλλά και την υποβάθμιση του ενός εκ των δύο, του γυναικείου.

Η ουσία είναι προσπαθούμε να καταπολεμούμε και να αντικαθιστούμε τα ‘σάπια’ αυτά στοιχεία της κοινωνίας, αν μπορώ να τα αποκαλώ έτσι, και όχι τα οικειοποιούμαστε με οποιοδήποτε τρόπο».

Πρόσφατα διενεργήθηκαν και οι εκλογές στο Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο. Ποια η σχέση σου με το σύλλογο και ποιες οι επαφές που διατηρείς;

«Παρόλο που είμαι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Δικηγόρων Κύπρου από το 2015, δεν έχω εξασκήσει το επάγγελμα περαιτέρω, αφότου αποφάσισα να ξεκινήσω διδακτορικές σπουδές και να ακολουθήσω την ακαδημαϊκή καριέρα. Παρ’ όλα αυτά παρακολουθώ τις εξελίξεις του δικηγορικού επαγγέλματος στην Κύπρο και των Δικηγορικών Συλλόγων, και κρατώ ακόμη στενές επαφές με άτομα του τομέα.

Σχετικά με τις εκλογές και την ανακήρυξη των νέων Προέδρων τόσο του Παγκυπρίου όσο και των Επαρχιακών Συλλόγων, το έργο που αναλαμβάνουν είναι δύσκολο, ιδίως υπό τις παρούσες περιστάσεις, αλλά δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα το φέρουν εις πέρας με μεγάλη επιτυχία και με αξιόλογες μεταρρυθμίσεις».

Κάποτε, όταν ήμουν εγώ μαθητής θυμάμαι που μας έλεγαν να γίνεις λογιστής ή δικηγόρος γιατί το επάγγελμα είναι στα φόρτε του. Πιο πριν το άκουγα για τους δασκάλους αυτό και στη συνέχεια άκουγα για πολλούς αδιόριστους. Σήμερα, τι ισχύει; Γιατί να επιλέξει κανείς τη νομική;

 «Προσωπικά διαφωνώ με αυτή την άποψη. Σίγουρα υπάρχουν επαγγέλματα το οποία είναι πιο ‘επίκαιρα’ από άλλα, λόγω της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας και άλλων παραγόντων αλλά δεν θεωρώ ότι κάποιο επάγγελμα είναι πιο πολύ στα φόρτε του από άλλο.

Η νομική είναι μια συναρπαστική επιστήμη η οποία μπορεί να σου ανοίξει πολλές πόρτες σε διάφορους τομείς. Κάθε επάγγελμα έχει τις δικές του πόρτες να ανοίξει και τα δικά του απαραίτητα εφόδια να προσφέρει για την αρμονική λειτουργία του κοινωνικού συνόλου.

Στην ερώτησή σου λοιπόν θα έλεγα σε κάποιον να επιλέξει την νομική εάν θεωρεί ότι θα ανοίξει τις δικές του πόρτες για την εκπλήρωση των προσωπικών και επαγγελματικών του στόχων».

Τέλος, τι μήνυμα στέλνεις σε όσους μας διαβάζουν εξ αφορμής της πρώτης σου παρουσίας στην Efimerida-Cy;

«Πρωτίστως θα ήθελα να σας ευχηθώ ό,τι καλύτερο στο νέο σας ξεκίνημα.

Είναι σημαντικό εμείς, η νέα γενιά, να τολμούμε να εκπληρώνουμε τους στόχους μας σε αυτές τις δύσκολες περιόδους που διανύουμε και να διεκδικούμε τις αλλαγές που θέλουμε και που μας αξίζουν!

Σας ευχαριστώ και πάλι για την πρόσκληση».

Τάσος Θεοδώρου

Efimerida-Cy

Ευρώπη… (Καλαϊτζάκη)

Στις μεγάλες συνεντεύξεις που εγκαινιάζουν τη λειτουργία της Efimerida-Cy συμμετέχει και η Δρ. Κατερίνα Τσ. Καλαϊτζάκη.

Η Κατερίνα με σπουδές Bachelor degree LLB Law (University of Leicester) , Masters of Law LLM in European Law (University of Nottingham) και PhD in European Union Law (University of Central Lancashire) αποτελεί ένα από τα πιο δυνατά μυαλά της νέας γενιάς και ο λόγος της έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε καιρούς κρίσης.

Μείνετε συντονισμένοι για μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που αφορά τόσο το κυπριακό, όσο και το ευρωπαϊκό δίκαιο.