Κάλαντα: Το γιορτινό έθιμο που προέρχεται από την Αρχαία Ελλάδα

Τα δημοτικά ευχητικά και εγκωμιαστικά τραγούδια, κοινώς τα κάλαντα, ως μία ιστορική γιορτινή παράδοση, χρονολογούνται πολύ πίσω, αγγίζοντας τις χρονολογίες της Αρχαίας Ελλάδας. Σύμφωνα με ιστορικούς μελετητές, τα κάλαντα έχουν τις ρίζες τους στο έθιμο τον Αρχαίων Ελλήνων, το έθιμο της Ειρεσιώνης.

Το έθιμο της Ειρεσιώνης, ήταν αφιερωμένο στους θεούς Αθηνά και Απόλλωνα, καθώς και στον Ήλιο και τις Ώρες (Ευνομία, Δίκη και Ειρήνη). Η Ειρεσιώνη ήταν η έκφραση ευχαριστίας για την γονιμότητα του έτους που τελείωνε και παράλληλα η παράκληση για γονιμότητα και για το επόμενο έτος.

«Να τα πούμε;»

Κάθε Δεκέμβριο, λίγο πριν τη γιορτή των Χριστουγέννων, χτυπάει τον κουδούνι της πόρτας και πίσω απ’ αυτήν βρίσκεται είτε μία ομάδα παιδιών, είτε μία ομάδα παιδιών συνοδευόμενα από ενήλικες.

Οι παιδικές αναμνήσεις πολλών είναι εμπλουτισμένες με τέτοιες στιγμές, που κάθε χρονιά που πλησίαζαν τα Χριστούγεννα, έβγαιναν στις γειτονιές για «να τα πούνε». Πολλές φορές, οι γείτονες ή και καταστηματάρχες τούς απέρριπταν, άλλα αυτό μένει είναι μία από τις πολλές παιδικές αναμνήσεις των γιορτών.

Τα κάλαντα διατηρήθηκαν ως έθιμο στο Βυζάντιο και σταδιακά αφομοιώθηκαν από τον Χριστιανισμό. Αφού αποτελούσε έθιμο των Αρχαίων Ελλήνων, είχε αρκετές διαφορές με τα κάλαντα που γνωρίζουμε σήμερα, με το φιλοδώρημα στο τέλος όμως να παραμένει αδιάλλακτο. Αν και σήμερα το φιλοδώρημα είναι χρηματικό ποσό, παλαιότερα ήταν και φαγώσιμα, όπως πίτες, γλυκά και ξηροί καρποί.

Κάλαντα με… μάσκες

Παρά τις συνθήκες που επικρατούν φέτος λόγω της πανδημίας, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις παιδιών που είδαμε να «τα λένε» σε καφετέριες και καταστήματα με τις μάσκες τους.

Παρόλο που τα φετινά Χριστούγεννα και οι γιορτές γενικότερα διαφέρουν κατά πολύ από αυτές των προηγούμενων χρόνων, τα παιδιά, ακόμη και με τις μάσκες τους δεν παρέλειψαν να τηρήσουν και φέτος το καθιερωμένο έθιμο των καλάντων. Συνοδευόμενα από το κλασικό μεταλλικό «τρίγωνο», εμπλούτισαν το –διαφορετικό-φετινό πνεύμα των Χριστουγέννων.

Ελένη Νεάρχου

Efimerida-Cy